Projekt nowelizacji ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty z 2026 r. wprowadza kompleksową reformę systemu wykonywania zawodu, kształcenia i organizacji szkolenia specjalizacyjnego. Zmiany obejmują zarówno samą ustawę, jak i inne akty prawne regulujące funkcjonowanie systemu ochrony zdrowia.
1. Rozszerzenie definicji wykonywania zawodu lekarza
Projekt zakłada zmianę definicji wykonywania zawodu lekarza poprzez włączenie do niej świadczeń mających na celu zapewnienie dobrostanu fizycznego, psychicznego i społecznego pacjenta. Oznacza to odejście od wąskiego rozumienia medycyny jako leczenia chorób i przyjęcie modelu holistycznego, zgodnego z definicją zdrowia WHO. W praktyce obejmuje to np. zabiegi medycyny estetycznej czy chirurgii plastycznej, które poprawiają samopoczucie i funkcjonowanie społeczne pacjentów.
2. Wprowadzenie obowiązku posiadania numeru PESEL
Projekt wprowadza obowiązek posiadania numeru PESEL przez lekarzy, lekarzy dentystów oraz studentów korzystających z Systemu Monitorowania Kształcenia (SMK). Zmiana ta ma zapewnić jednoznaczną identyfikację użytkowników, poprawić bezpieczeństwo systemu oraz zapobiegać nadużyciom (np. tworzeniu wielu kont).
3. Zmiany w uzyskiwaniu prawa wykonywania zawodu
Zmodyfikowano zasady składania oświadczeń przez lekarzy ubiegających się o prawo wykonywania zawodu. Usunięto obowiązek deklarowania braku toczących się postępowań karnych, zastępując go obowiązkiem informacyjnym o ich istnieniu. Rozwiązanie to uwzględnia zasadę domniemania niewinności, a jednocześnie pozwala samorządowi lekarskiemu ocenić potencjalne zagrożenie dla pacjentów i w razie potrzeby ograniczyć zakres wykonywania zawodu.
4. Wygaszenie procedury uproszczonej dla lekarzy spoza UE
Projekt przewiduje zakończenie tzw. uproszczonej procedury uzyskiwania prawa wykonywania zawodu przez lekarzy spoza Unii Europejskiej – wnioski można składać tylko do końca 2026 r.
Jednocześnie wprowadza się nowe mechanizmy kontroli:
•obowiązek zgłaszania miejsca wykonywania zawodu do izby lekarskiej,
•możliwość uzyskiwania informacji o kompetencjach lekarza,
•możliwość cofnięcia zgody przez ministra zdrowia w przypadku zagrożenia dla pacjentów. Zmiany mają zwiększyć bezpieczeństwo pacjentów oraz wyeliminować luki w nadzorze nad lekarzami pracującymi w tym trybie.
5. Reformy egzaminów medycznych (LEK, LDEK, LEW)
a) Zmiany organizacyjne
•egzamin końcowy będzie zdawany na końcu studiów,
•wprowadzenie dwóch sesji rocznie (luty i wrzesień),
•ujednolicenie procedur zgłoszeń przez SMK.
b) Likwidacja jawnej bazy pytań
Najważniejszą zmianą jest rezygnacja z publicznej bazy pytań egzaminacyjnych.
Nowy system opiera się na pytaniach poufnych, przygotowywanych i zatwierdzanych przez zespoły ekspertów oraz konsultantów krajowych.
c) Zaostrzenie zasad egzaminu
Wprowadzono:
•zakaz posiadania urządzeń elektronicznych,
•możliwość użycia wykrywaczy,
•dyskwalifikację za zachowania zakłócające egzamin.
d) Wyrównanie szans kandydatów
Wyniki egzaminów zdawanych według starego systemu będą przeliczane współczynnikiem 0,7, aby zapewnić równe warunki w naborze na specjalizacje.
6. Skrócenie stażu podyplomowego
Projekt skraca czas stażu do 6 miesięcy (zarówno dla lekarzy, jak i dentystów).
Powodem jest zwiększony zakres praktycznego kształcenia podczas studiów. Staż ma mieć bardziej elastyczny, częściowo personalizowany charakter i stanowić etap przejściowy między studiami a pracą zawodową.
Zmiana przyspieszy wejście lekarzy do systemu oraz obniży koszty dla budżetu państwa.
7. Reforma systemu specjalizacji
Projekt wprowadza nowy model naboru i organizacji specjalizacji:
a) Planowanie kadr medycznych
System oparty jest na mapach potrzeb zdrowotnych, co ma poprawić rozmieszczenie specjalistów w kraju.
b) Rola wojewodów i CMKP
•wojewodowie rozdzielają miejsca szkoleniowe,
•CMKP organizuje i obsługuje proces rekrutacji.
c) Wybór miejsc przez lekarzy
Lekarze wybierają miejsca według wyników postępowania kwalifikacyjnego spośród listy dostępnych jednostek.
d) Nowe rozwiązania organizacyjne
•możliwość naboru przez jednostki na miejsca pozarezydenckie,
•zmiana harmonogramu rekrutacji,
•możliwość dodatkowych punktów za dorobek naukowy.
8. Zmiany w innych ustawach
Projekt obejmuje także zmiany w kilku powiązanych aktach prawnych:
a) Ustawa o konsultantach w ochronie zdrowia
•zwiększenie roli konsultantów w tworzeniu i weryfikacji egzaminów,
•udział w ocenie jakości pytań testowych.
b) Ustawa o izbach lekarskich
•rozszerzenie kompetencji nadzorczych izb,
•możliwość zbierania informacji o lekarzach,
•większa rola w ochronie bezpieczeństwa pacjentów.
c) Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
•większa rola uczelni w weryfikacji studentów dopuszczonych do egzaminów,
•powiązanie egzaminów z zakończeniem studiów.
d) Ustawa o CMKP
•wzmocnienie roli CMKP jako centralnego organizatora kształcenia podyplomowego,
•prowadzenie postępowań kwalifikacyjnych i publikacja miejsc szkoleniowych.
9. Charakter systemowy reformy
Zmiany mają charakter kompleksowy i tworzą spójny system obejmujący:
•kształcenie przeddyplomowe,
•egzaminowanie,
•staż i specjalizację,
•nadzór zawodowy.
Celem reformy jest poprawa jakości świadczeń, zwiększenie bezpieczeństwa pacjentów oraz lepsze dostosowanie liczby i struktury lekarzy do potrzeb systemu ochrony zdrowia. p>Podsumowanie
Projekt ustawy wprowadza szeroko zakrojone zmiany obejmujące wszystkie etapy kształcenia i wykonywania zawodu lekarza. Najważniejsze kierunki reform to:
•rozszerzenie definicji zawodu i jego zakresu,
•poprawa bezpieczeństwa systemu (PESEL, nadzór),
•zwiększenie rzetelności egzaminów poprzez likwidację jawnej bazy pytań,
•skrócenie i modernizacja stażu,
•przebudowa systemu specjalizacji,
•zmiany w wielu powiązanych ustawach.
Łącznie tworzą one zintegrowany model, którego celem jest nowoczesny, efektywny i bezpieczny system ochrony zdrowia.



