Author: Wiktoria Wysocka

Projekt nowelizacji ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty z 2026 r. wprowadza kompleksową reformę systemu wykonywania zawodu, kształcenia i organizacji szkolenia specjalizacyjnego. Zmiany obejmują zarówno samą ustawę, jak i inne akty prawne regulujące funkcjonowanie systemu ochrony zdrowia.

1. Rozszerzenie definicji wykonywania zawodu lekarza

Projekt zakłada zmianę definicji wykonywania zawodu lekarza poprzez włączenie do niej świadczeń mających na celu zapewnienie dobrostanu fizycznego, psychicznego i społecznego pacjenta. Oznacza to odejście od wąskiego rozumienia medycyny jako leczenia chorób i przyjęcie modelu holistycznego, zgodnego z definicją zdrowia WHO. W praktyce obejmuje to np. zabiegi medycyny estetycznej czy chirurgii plastycznej, które poprawiają samopoczucie i funkcjonowanie społeczne pacjentów.

2. Wprowadzenie obowiązku posiadania numeru PESEL

Projekt wprowadza obowiązek posiadania numeru PESEL przez lekarzy, lekarzy dentystów oraz studentów korzystających z Systemu Monitorowania Kształcenia (SMK). Zmiana ta ma zapewnić jednoznaczną identyfikację użytkowników, poprawić bezpieczeństwo systemu oraz zapobiegać nadużyciom (np. tworzeniu wielu kont).

3. Zmiany w uzyskiwaniu prawa wykonywania zawodu

Zmodyfikowano zasady składania oświadczeń przez lekarzy ubiegających się o prawo wykonywania zawodu. Usunięto obowiązek deklarowania braku toczących się postępowań karnych, zastępując go obowiązkiem informacyjnym o ich istnieniu. Rozwiązanie to uwzględnia zasadę domniemania niewinności, a jednocześnie pozwala samorządowi lekarskiemu ocenić potencjalne zagrożenie dla pacjentów i w razie potrzeby ograniczyć zakres wykonywania zawodu.

4. Wygaszenie procedury uproszczonej dla lekarzy spoza UE

Projekt przewiduje zakończenie tzw. uproszczonej procedury uzyskiwania prawa wykonywania zawodu przez lekarzy spoza Unii Europejskiej – wnioski można składać tylko do końca 2026 r.

Jednocześnie wprowadza się nowe mechanizmy kontroli:

•obowiązek zgłaszania miejsca wykonywania zawodu do izby lekarskiej,

•możliwość uzyskiwania informacji o kompetencjach lekarza,

•możliwość cofnięcia zgody przez ministra zdrowia w przypadku zagrożenia dla pacjentów. Zmiany mają zwiększyć bezpieczeństwo pacjentów oraz wyeliminować luki w nadzorze nad lekarzami pracującymi w tym trybie.

5. Reformy egzaminów medycznych (LEK, LDEK, LEW)

a) Zmiany organizacyjne

•egzamin końcowy będzie zdawany na końcu studiów,

•wprowadzenie dwóch sesji rocznie (luty i wrzesień),

•ujednolicenie procedur zgłoszeń przez SMK.

b) Likwidacja jawnej bazy pytań

Najważniejszą zmianą jest rezygnacja z publicznej bazy pytań egzaminacyjnych.

Nowy system opiera się na pytaniach poufnych, przygotowywanych i zatwierdzanych przez zespoły ekspertów oraz konsultantów krajowych.

c) Zaostrzenie zasad egzaminu

Wprowadzono:

•zakaz posiadania urządzeń elektronicznych,

•możliwość użycia wykrywaczy,

•dyskwalifikację za zachowania zakłócające egzamin.

d) Wyrównanie szans kandydatów

Wyniki egzaminów zdawanych według starego systemu będą przeliczane współczynnikiem 0,7, aby zapewnić równe warunki w naborze na specjalizacje.

6. Skrócenie stażu podyplomowego

Projekt skraca czas stażu do 6 miesięcy (zarówno dla lekarzy, jak i dentystów).

Powodem jest zwiększony zakres praktycznego kształcenia podczas studiów. Staż ma mieć bardziej elastyczny, częściowo personalizowany charakter i stanowić etap przejściowy między studiami a pracą zawodową.

Zmiana przyspieszy wejście lekarzy do systemu oraz obniży koszty dla budżetu państwa.

7. Reforma systemu specjalizacji

Projekt wprowadza nowy model naboru i organizacji specjalizacji:

a) Planowanie kadr medycznych

System oparty jest na mapach potrzeb zdrowotnych, co ma poprawić rozmieszczenie specjalistów w kraju.

b) Rola wojewodów i CMKP

•wojewodowie rozdzielają miejsca szkoleniowe,

•CMKP organizuje i obsługuje proces rekrutacji.

c) Wybór miejsc przez lekarzy

Lekarze wybierają miejsca według wyników postępowania kwalifikacyjnego spośród listy dostępnych jednostek.

d) Nowe rozwiązania organizacyjne

•możliwość naboru przez jednostki na miejsca pozarezydenckie,

•zmiana harmonogramu rekrutacji,

•możliwość dodatkowych punktów za dorobek naukowy.

8. Zmiany w innych ustawach

Projekt obejmuje także zmiany w kilku powiązanych aktach prawnych:

a) Ustawa o konsultantach w ochronie zdrowia

•zwiększenie roli konsultantów w tworzeniu i weryfikacji egzaminów,

•udział w ocenie jakości pytań testowych.

b) Ustawa o izbach lekarskich

•rozszerzenie kompetencji nadzorczych izb,

•możliwość zbierania informacji o lekarzach,

•większa rola w ochronie bezpieczeństwa pacjentów.

c) Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

•większa rola uczelni w weryfikacji studentów dopuszczonych do egzaminów,

•powiązanie egzaminów z zakończeniem studiów.

d) Ustawa o CMKP

•wzmocnienie roli CMKP jako centralnego organizatora kształcenia podyplomowego,

•prowadzenie postępowań kwalifikacyjnych i publikacja miejsc szkoleniowych.

9. Charakter systemowy reformy

Zmiany mają charakter kompleksowy i tworzą spójny system obejmujący:

•kształcenie przeddyplomowe,

•egzaminowanie,

•staż i specjalizację,

•nadzór zawodowy.

Celem reformy jest poprawa jakości świadczeń, zwiększenie bezpieczeństwa pacjentów oraz lepsze dostosowanie liczby i struktury lekarzy do potrzeb systemu ochrony zdrowia. p>Podsumowanie

Projekt ustawy wprowadza szeroko zakrojone zmiany obejmujące wszystkie etapy kształcenia i wykonywania zawodu lekarza. Najważniejsze kierunki reform to:

•rozszerzenie definicji zawodu i jego zakresu,

•poprawa bezpieczeństwa systemu (PESEL, nadzór),

•zwiększenie rzetelności egzaminów poprzez likwidację jawnej bazy pytań,

•skrócenie i modernizacja stażu,

•przebudowa systemu specjalizacji,

•zmiany w wielu powiązanych ustawach.

Łącznie tworzą one zintegrowany model, którego celem jest nowoczesny, efektywny i bezpieczny system ochrony zdrowia.

Projekt rozporządzenia dotyczy zmiany wysokości opłat za badania psychologiczne osób ubiegających się o prawo jazdy, kierowców oraz osób pracujących jako kierowcy. Stanowi on nowelizację przepisów obowiązujących od 2014 r., które regulują zasady przeprowadzania takich badań.

Główna zmiana polega na podwyższeniu opłaty za badania psychologiczne oraz badania powtórne z 150 zł do 200 zł.Podwyżka wynika z konieczności dostosowania stawek do aktualnych kosztów ich wykonywania, takich jak czas pracy specjalistów, koszty sprzętu czy utrzymania pracowni. Obecna opłata nie była zmieniana od ponad 10 lat i przestała odpowiadać realnym warunkom ekonomicznym.

Projekt wprowadza także przepis przejściowy – badania rozpoczęte przed wejściem w życie nowych regulacji będą rozliczane według starej stawki 150 zł.

Rozporządzenie ma wejść w życie po 14 dniach od ogłoszenia i nie zmienia zasad przeprowadzania badań ani wymagań wobec kierowców – dotyczy wyłącznie wysokości opłat.

Projekt ustawy o zawodzie pielęgniarki i zawodzie położnej ma na celu kompleksową modernizację przepisów regulujących wykonywanie tych zawodów w Polsce. Obecnie obowiązująca ustawa z 2011 r. nie odpowiada już w pełni dynamicznym zmianom w systemie ochrony zdrowia, rozwojowi kompetencji zawodowych oraz nowym wyzwaniom demograficznym i epidemiologicznym. Nowa regulacja porządkuje dotychczasowe rozwiązania, zwiększa przejrzystość prawa i dostosowuje je do aktualnych realiów oraz standardów unijnych.

Ustawa określa zasady wykonywania zawodu, uzyskiwania prawa do jego wykonywania, prowadzenia rejestrów oraz kształcenia i rozwoju zawodowego pielęgniarek i położnych. Jednym z kluczowych celów jest wzmocnienie bezpieczeństwa pacjentów oraz poprawa organizacji opieki zdrowotnej poprzez lepsze wykorzystanie kompetencji tej grupy zawodowej.

Najważniejsze zmiany dotyczą rozszerzenia uprawnień pielęgniarek i położnych. Projekt przewiduje m.in. możliwość kierowania pacjentów na wybrane badania diagnostyczne, ordynowania określonych leków i wyrobów medycznych, udzielania porad, a także – w określonych przypadkach – stwierdzania zgonu czy wystawiania krótkoterminowych zwolnień lekarskich. Rozwiązania te zwiększają samodzielność zawodową oraz mają poprawić dostępność świadczeń medycznych.

Istotną nowością jest wprowadzenie poziomów kompetencyjnych (ogólny, kwalifikowany, kliniczny) oraz wyodrębnienie roli pielęgniarki i położnej zaawansowanej praktyki (APN). System ten ma uporządkować ścieżki kariery i umożliwić lepsze dopasowanie zakresu obowiązków do kwalifikacji. Dodatkowo projekt uznaje nowe formy wykonywania zawodu, co pozwoli zaliczać szerszy zakres pracy do stażu zawodowego.

Zmiany obejmują także system kształcenia. Wprowadzono obowiązek ustawicznego rozwoju zawodowego opartego na punktach edukacyjnych oraz nowe zasady kształcenia położnych, które mają zdobywać kwalifikacje w modelu bardziej zintegrowanym z pielęgniarstwem. Rozbudowano system specjalizacji, kursów oraz nadzoru nad jakością kształcenia.

Projekt upraszcza i doprecyzowuje zasady uzyskiwania prawa wykonywania zawodu, w tym dla cudzoziemców, oraz wprowadza Państwowy Egzamin Weryfikacyjny dla osób spoza UE. Rozszerzono również regulacje dotyczące odpowiedzialności, obowiązków zawodowych, ochrony prawnej oraz dostępu do dokumentacji medycznej.

Nowa ustawa wzmacnia nadzór samorządu zawodowego, wprowadza bardziej rozbudowane rejestry oraz mechanizmy kontroli jakości pracy i kształcenia. Przewiduje również sankcje za nieuprawnione wykonywanie zawodu.

Podsumowując, projekt stanowi kompleksową reformę, która zwiększa rolę pielęgniarek i położnych w systemie ochrony zdrowia, podnosi standardy kształcenia i wykonywania zawodu oraz ma przyczynić się do poprawy jakości i dostępności opieki medycznej w Polsce.

• Rozporządzenie Ministra Zdrowia I Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy.
• Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy.
• -.Rozporządzenie Ministra Zdrowia I Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy (z zaznaczonymi zmianami obowiązującymi od 17.04.2026 r.)