Autor: Jacek Parszuto

Od 17 października 2026 r. orzeczenia lekarskie wydawane w ramach badań profilaktycznych pracowników będą funkcjonować przede wszystkim w postaci elektronicznej. Najnowsze zmiany legislacyjne nie tylko przyspieszają cyfryzację medycyny pracy, ale również definitywnie rozstrzygają kwestię statusu prawnego e-orzeczeń, nadając im rangę Elektronicznej Dokumentacji Medycznej (EDM).

Orzeczenia lekarskie włączone do EDM

Opublikowana 16 czerwca 2026 r. w Dzienniku Ustaw (poz. 791) ustawa z dnia 15 maja 2026 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z rozwojem usług e-zdrowia wprowadziła jedną z najważniejszych zmian prawnych dotyczących cyfryzacji medycyny pracy. Nowelizacja objęła m.in. ustawę o systemie informacji w ochronie zdrowia i nadała orzeczeniom lekarskim wydawanym na podstawie art. 229 § 8 Kodeksu pracy status Elektronicznej Dokumentacji Medycznej (EDM).

W praktyce oznacza to, że orzeczenia wydawane w ramach badań profilaktycznych pracowników stały się pełnoprawną elektroniczną dokumentacją medyczną. Zmiana ta kończy wieloletnią dyskusję dotyczącą dopuszczalności wystawiania orzeczeń wyłącznie w formie papierowej i stanowi ważny krok w kierunku pełnej cyfryzacji procesów w medycynie pracy.

Spójny kierunek zmian legislacyjnych

Znaczenie nowelizacji należy rozpatrywać również w kontekście zmian wprowadzonych wcześniej do rozporządzenia dotyczącego badań profilaktycznych pracowników. Obowiązująca od kwietnia nowelizacja tego aktu wykonawczego potwierdziła kierunek elektronizacji dokumentacji związanej z badaniami profilaktycznymi.

Oba akty prawne tworzą spójne podstawy prawne dla funkcjonowania e-orzeczeń w medycynie pracy oraz ich integracji z krajowym systemem e-zdrowia.

Od października 2026 r. podstawą będzie e-orzeczenie

Zgodnie z przyjętymi rozwiązaniami od 17 października 2026 r. podstawową formą wydawania orzeczeń lekarskich w medycynie pracy będzie postać elektroniczna. Orzeczenia będą wystawiane przez lekarzy jako EDM, przekazywane do Systemu Informacji Medycznej (SIM) na platformie P1, a następnie udostępniane pacjentom za pośrednictwem Internetowego Konta Pacjenta (IKP).

Co istotne, ustawodawca nie przewidział możliwości pominięcia tej ścieżki obiegu dokumentów. Oznacza to, że elektroniczne przekazanie orzeczenia do systemu P1 stanie się obowiązkowym elementem procesu jego wystawiania.

Kiedy będzie możliwe wystawienie orzeczenia papierowego?

Wyjątkiem będą sytuacje awaryjne, takie jak brak dostępu do platformy P1 spowodowany awarią, pracami serwisowymi lub innymi problemami technicznymi. W takich przypadkach możliwe będzie wystawienie orzeczenia w formie papierowej. Po przywróceniu działania systemu dokument będzie jednak musiał zostać uzupełniony i wprowadzony do systemu jako EDM.

Nadal będzie również istniała możliwość wydania papierowego egzemplarza orzeczenia pracodawcy oraz – na wyraźne życzenie pracownika – osobie poddanej badaniu. Nie zmienia to jednak faktu, że podstawową i obowiązującą formą dokumentu pozostanie postać elektroniczna.

Obowiązki lekarzy i podmiotów medycyny pracy

Warto podkreślić, że podmioty, które nie dysponują oprogramowaniem umożliwiającym automatyczne przesyłanie dokumentów do platformy P1, nie zostaną zwolnione z obowiązku elektronicznego raportowania. W takich przypadkach lekarz będzie zobowiązany do wystawienia orzeczenia za pośrednictwem systemu gabinet.gov.pl i przekazania go do Systemu Informacji Medycznej.

Oznacza to, że obowiązek wytworzenia i przekazania e-orzeczenia będzie dotyczył wszystkich jednostek wykonujących badania profilaktyczne pracowników, niezależnie od poziomu informatyzacji wykorzystywanych systemów.

Nowy etap cyfryzacji medycyny pracy

Nadanie orzeczeniom lekarskim statusu Elektronicznej Dokumentacji Medycznej należy uznać za przełomowy moment dla medycyny pracy. Wprowadzone regulacje nie tylko porządkują kwestie prawne związane z formą orzeczeń, ale także integrują ten obszar z krajowym systemem e-zdrowia.

Dla podmiotów wykonujących badania profilaktyczne oznacza to konieczność przygotowania organizacyjnego i technicznego do pełnego wdrożenia e-orzeczeń. Dla pracowników natomiast – łatwiejszy dostęp do dokumentacji za pośrednictwem Internetowego Konta Pacjenta oraz większą spójność procesu obiegu dokumentów medycznych.

Zapoznaj się z tekstem ustawy zmieniającej….

Konwencja nr 192 dotycząca ochrony przed zagrożeniami biologicznymi w środowisku pracy, Zalecenie nr 209 dotyczące zapobiegania zagrożeniom biologicznym w środowisku pracy i ochrony przed tymi zagrożeniami, Poprawki do Konwencji o pracy na morzu z 2006 r.

Dokument obejmuje Konwencję nr 192 oraz Zalecenie nr 209 Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP), przyjęte w 2025 r., dotyczące ochrony przed zagrożeniami biologicznymi w środowisku pracy. Ich celem jest zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy poprzez stworzenie kompleksowych ram prawnych i organizacyjnych w zakresie zapobiegania, oceny i zarządzania ryzykiem biologicznym. Konwencja definiuje zagrożenia biologiczne jako m.in. mikroorganizmy, wirusy, pasożyty, alergeny i toksyny mogące powodować choroby lub urazy. Obejmuje wszystkie sektory gospodarki i wszystkich pracowników, podkreślając konieczność oceny ryzyka biologicznego oraz wprowadzania adekwatnych środków ochronnych. Państwa zobowiązane są do opracowania i aktualizowania krajowej polityki BHP, uwzględniającej zagrożenia biologiczne, współpracę z instytucjami zdrowia publicznego oraz wpływ czynników środowiskowych i klimatycznych. Istotne znaczenie ma także wymiana informacji, rozwój badań oraz zapewnienie mechanizmów zgłaszania naruszeń i ochrony sygnalistów. Konwencja nakłada obowiązek stosowania środków prewencyjnych, takich jak identyfikacja zagrożeń, kontrola ryzyka, wdrażanie procedur kryzysowych oraz informowanie i szkolenie pracowników. Podkreśla się rolę służby medycyny pracy, monitorowania zdrowia pracowników oraz prowadzenia rejestrów chorób zawodowych i wypadków związanych z czynnikami biologicznymi. Pracodawcy muszą zapewnić bezpieczne środowisko pracy poprzez ocenę ryzyka, eliminowanie zagrożeń lub ich minimalizację, stosowanie środków ochrony indywidualnej oraz prowadzenie szkoleń i kontroli. Wprowadzono również obowiązek współpracy między pracodawcami oraz przygotowywania planów reagowania na sytuacje kryzysowe, w tym epidemie. Pracownicy mają szeroki zakres praw, m.in. do informacji, szkoleń, konsultacji, zgłaszania zagrożeń oraz odmowy pracy w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia. Jednocześnie zobowiązani są do przestrzegania zasad BHP i współpracy przy wdrażaniu środków ochronnych. Zalecenie nr 209 uzupełnia Konwencję, dostarczając szczegółowych wytycznych dotyczących identyfikacji zagrożeń, dróg zakażeń oraz środków zapobiegania. Wskazuje konkretne branże wysokiego ryzyka (np. ochrona zdrowia, rolnictwo, laboratoria, transport) oraz grupy pracowników wymagające szczególnej ochrony (np. kobiety w ciąży, osoby starsze, pracownicy z obniżoną odpornością). Dokument zaleca stosowanie hierarchii środków ograniczania ryzyka, rozwój procedur higienicznych, systemów wczesnego ostrzegania oraz planów reagowania na epidemie i sytuacje kryzysowe. Podkreśla znaczenie współpracy międzynarodowej, badań naukowych oraz uwzględnienia aspektów społecznych, takich jak ochrona zatrudnienia i dochodu pracowników w czasie kwarantanny. Podsumowując, Konwencja i Zalecenie tworzą kompleksowy system ochrony przed zagrożeniami biologicznymi w pracy, oparty na prewencji, współpracy i odpowiedzialności państw, pracodawców oraz pracowników, z naciskiem na zdrowie fizyczne i psychiczne oraz reagowanie na nowe zagrożenia.

W dniu 3 czerwca 2026 r. w Dzienniku Ustaw pod poz. 726 zostało ogłoszone rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 maja 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy.

Celem nowelizacji jest dostosowanie polskich przepisów do wymagań dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/869 z dnia 13 marca 2024 r., która zmienia regulacje dotyczące ochrony pracowników przed narażeniem na działanie ołowiu i jego związków nieorganicznych. Nowe przepisy mają zwiększyć poziom ochrony zdrowia pracowników wykonujących pracę w warunkach narażenia na ten szczególnie szkodliwy czynnik chemiczny.

Zgodnie z uzasadnieniem projektu rozporządzenia, konieczność zmian wynika z aktualnej wiedzy medycznej i toksykologicznej wskazującej, że nawet stosunkowo niskie poziomy ekspozycji na ołów mogą powodować negatywne skutki zdrowotne, w szczególności dotyczące układu nerwowego, krwiotwórczego, sercowo-naczyniowego oraz funkcji rozrodczych. Szczególną uwagę poświęcono ochronie kobiet w wieku rozrodczym, gdyż narażenie na ołów może stwarzać zagrożenie dla przebiegu ciąży i rozwoju płodu. Celem nowych regulacji jest wcześniejsze wykrywanie skutków narażenia oraz ograniczenie ryzyka występowania chorób zawodowych związanych z kontaktem z ołowiem.

Rozporządzenie wprowadza do przepisów nowy § 13a określający zasady prowadzenia profilaktycznych badań lekarskich pracowników narażonych na działanie ołowiu. Od 1 stycznia 2029 r. dopuszczalne stężenie ołowiu w materiale biologicznym zostanie obniżone do 15 μg Pb/100 ml krwi. Jednocześnie ustanowiono okres przejściowy – do 31 grudnia 2028 r. obowiązywać będzie dotychczasowa wartość wynosząca 30 μg Pb/100 ml krwi. Przewidziano również szczególne rozwiązania dla pracowników, u których przekroczenia wynikają z wcześniejszego narażenia zawodowego, a także dodatkowe wymogi badań profilaktycznych dla kobiet w wieku rozrodczym. Nowelizacja stanowi element procesu harmonizacji prawa krajowego z prawem Unii Europejskiej oraz wzmacnia system profilaktycznej ochrony zdrowia pracowników. W praktyce będzie oznaczała konieczność częstszego monitorowania poziomu ołowiu u osób zatrudnionych na stanowiskach związanych z narażeniem na ten czynnik oraz podejmowania działań ograniczających ryzyko zdrowotne.