UZASADNIENIE Ministerstwa Zdrowia do projektu rozporządzenia
Projektowane rozporządzenie jest wydawane na podstawie art. 229 § 8 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2025 r. poz. 277, z późn. zm.) i zmienia rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy (Dz. U. z 2023 r. poz. 607).
W projekcie rozporządzenia są uwzględnione regulacje, które wpisują się w cyfryzację wzorów dokumentów medycyny pracy w ramach inwestycji D1.1.2 „Przyśpieszenie procesów transformacji cyfrowej ochrony zdrowia poprzez dalszy rozwój usług cyfrowych w ochronie zdrowia” Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności.
W ramach powyższego proponuje się wprowadzenie postaci elektronicznej sporządzania orzeczeń lekarskich do celów przewidzianych w Kodeksie pracy, pozostawiając jednocześnie możliwość wystawienia orzeczenia lekarskiego w postaci papierowej – w przypadku braku dostępu do wskazanego systemu teleinformatycznego oraz w stosunku do funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Służby Kontrwywiadu Wojskowego i Służby Wywiadu Wojskowego oraz żołnierzy zawodowych wyznaczonych na stanowiska służbowe w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego i Służbie Wywiadu Wojskowego.
W projekcie rozporządzenia określa się zakres danych i informacji, które będą objęte orzeczeniem lekarskim. Orzeczenie lekarskie sporządzone w postaci elektronicznej będzie zapisywane i przechowywane w Systemie Informacji Medycznej, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia (Dz. U. z 2026 r. poz. 208, z późn. zm.), a następnie dane i informacje nim objęte będą przekazywane do Internetowego Konta Pacjenta (IKP). Na żądanie osoby badanej orzeczenie lekarskie będzie mogło być przekazane osobie badanej w postaci jego wydruku. Orzeczenie lekarskie sporządzone w postaci papierowej będzie przekazane osobie badanej. Natomiast zarówno orzeczenie lekarskie sporządzone w postaci elektronicznej, jak i postaci papierowej będzie przekazywane pracodawcy wystawiającemu skierowanie na badanie profilaktyczne, w terminie i w sposób określony w umowie, do zawarcia której jest zobligowany pracodawca na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2022 r. poz. 437, z późn. zm.).
Mając na uwadze dostępność danych i informacji zawartych w elektronicznej postaci orzeczeń lekarskich w IKP, proponuje się także zamieszczenie informacji, które będą mogłyby być wykorzystane ewentualnie na pozazawodowe aspekty zdrowia i podjęcie działań profilaktycznych zarówno przez pracownika, jak i w ramach udzielania pracownikowi innych świadczeń zdrowotnych. Badania profilaktyczne pracowników wynikające z ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, nie koncentrują się tylko m.in. na ocenie zdolności do wykonywania pracy na określonym stanowisku oraz identyfikacji zagrożeń wynikających z warunków pracy. Badanie lekarskie obejmuje swoim zakresem, zgodnie z deontologią lekarską, także pewien obszar stanu zdrowia pracownika, który nie pozostaje w bezpośredniej zależności z oceną zdolności do wykonywania pracy na określonym stanowisku np. waga, wzrost, ciśnienie tętnicze, wskaźnik BMI, zakres badania podmiotowego i przedmiotowego a także informacje dotyczące konsumpcji tytoniu lub alkoholu. Ponadto w trakcie badania, lekarz może postawić diagnozę chorób, które nie pozostają bezpośrednio związane z warunkami pracy a pacjent powinien o tym wiedzieć i w związku z tym otrzymać informację w postaci zaleceń. Zatem zalecenie dotyczące np. niepalenia papierosów czy stosowania właściwych nawyków żywieniowych pozostają pozazawodowymi aspektami zdrowotnymi, ale nie powinny być przez lekarza zignorowane, gdyż stanowią element badania profilaktycznego. Mając na uwadze ochronę danych medycznych proponuje się aby zidentyfikowana przez lekarza przeprowadzającego badanie profilaktyczne zasadność podjęcia działań prozdrowotnych, została ujęta w odrębnych zaleceniach indywidualnych sporządzanych w takiej samej formie jak orzeczenie lekarskie, a zatem co do zasady będą one dostępne w IKP, a w przypadku postaci papierowej przekazywane pracownikowi. Zalecenia te nie będą natomiast przekazywane pracodawcy.
W odniesieniu do orzeczenia lekarskiego, które jest przekazywane do pracodawcy, proponuje się również doprecyzować zakres przekazywanych informacji odpowiedni dla danego rodzaju orzeczenia uwzględniając w nim wpisanie zaleceń wynikających z warunków pracy w odniesieniu do zapewnienia pracownikowi okularów lub szkieł kontaktowych korygujących wzrok, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 1 grudnia 1998 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe (Dz. U. z 2025 r. poz. 58).
W projekcie jednoznacznie wskazuje się, że orzeczenie lekarskie będzie przekazywane pracodawcy, który wystawił skierowanie przez lekarza przeprowadzającego badanie profilaktyczne, w terminie i w sposób określony w umowie zawartej przez te podmioty na podstawie ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy. Zasada ta będzie również odnosiła się do orzeczeń lekarskich wydawanych w trybie odwoławczym, gdyż jednostka odwoławcza na podstawie nowelizowanych przepisów będzie zobowiązana do przekazania orzeczenia wydanego w trybie odwołania właściwemu lekarzowi medycyny pracy.
Niezależnie od powyższego, proponuje się dodać przepis, zgodnie z którym lekarz orzeka po uprzednim, osobistym zbadaniu osoby badanej, na podstawie wyników przeprowadzonego badania lekarskiego, a także zleconych dodatkowych specjalistycznych badań konsultacyjnych lub badań dodatkowych, tak aby wykluczyć wątpliwości interpretacyjne, co do trybu przeprowadzania badań profilaktycznych. Zmiana ta została wprowadzona w wyniku uwag zgłoszonych przez Konsultanta Krajowego w dziedzinie medycyny pracy, w tym wojewódzkich konsultantów, jak i pracodawców.
W projekcie rozporządzenia zostały ponadto wprowadzone zmiany dostosowujące pozostałe regulacje, a także wzory dokumentów. W tym celu wprowadza się nowe wzory orzeczeń lekarskich objęte załącznikami nr 2 i 3 nowelizowanego rozporządzenia.
Ponadto dokonuje się zmian w przepisach, które wskazywały na konieczność stosowania przez lekarza medycyny pracy określonego wzoru pieczęci, pozostawiając jej wzór dla celów orzeczenia lekarskiego wydawanego w postaci papierowej w przypadku określonym w projektowanym rozporządzeniu. Z uwagi na funkcjonowanie orzeczenia lekarskiego w postaci elektronicznej odstępuje się również od konieczności potwierdzania odbioru tego orzeczenia w rejestrze wydanych orzeczeń prowadzonych przez podmiot przeprowadzający badanie, co jednak nie będzie miało wpływu na prowadzenie tego rejestru według dotychczas określonego wzoru, przy uwzględnieniu wykreślenia odpowiedniej kolumny.
W przepisach przejściowych pozostawia się możliwość wystawiania i przekazywania orzeczeń lekarskich zgodnie z dotychczasowymi przepisami, jednak nie dłużej niż przez 6 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
Jednocześnie zasadnym jest wprowadzenie przepisu przejściowego, zgodnie z którym przez okres 3 miesięcy od dnia wejścia w życie projektowanego rozporządzenia zalecenia indywidulane wydawać się będzie wyłącznie w postaci papierowej.
Proponuje się, aby rozporządzenie weszło w życie po upływie 14 dnia od dnia ogłoszenia, co pozwoli na niezwłoczne zastosowanie wprowadzonych zmian i funkcjonowanie orzeczeń w postaci elektronicznej, co jest przedmiotem działań deregulacyjnych, co pozostaje także w zgodzie z zasadami demokratycznego państwa prawnego, i jest korzystne dla odbiorców wprowadzanych przepisów.
Projekt ustawy ma wpływ na obszar danych osobowych. W związku z tym przeprowadzono ocenę skutków dla ochrony danych osobowych, o której mowa w art. 35 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1, z późn. zm.).
Projekt rozporządzenia będzie miał wpływu na dużych, średnich i małych przedsiębiorców, a także na mikroprzedsiębiorców.
Projekt rozporządzenia nie jest sprzeczny z prawem Unii Europejskiej.
Projekt rozporządzenia nie wymaga przedstawienia właściwym organom i instytucjom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia.
Projekt rozporządzenia nie zawiera przepisów technicznych w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. poz. 2039 oraz z 2004 r. poz. 597) i w związku z tym nie podlega notyfikacji.
Projekt aktu nie zawiera wymogów nakładanych na usługodawców podlegających notyfikacji, o której mowa w art. 15 ust. 7 i art. 39 ust. 5 dyrektywy 2006/123/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. dotyczącej usług na rynku wewnętrznym (Dz. Urz. UE L 376 z 27.12.2006, str. 36).
Nie ma możliwości podjęcia alternatywnych w stosunku do projektowanego rozporządzenia środków umożliwiających osiągnięcie zamierzonego celu.